Showing posts with label duanairí. Show all posts
Showing posts with label duanairí. Show all posts

18.9.09

Duanaire an Fhile Aonair


An file ag bailiú a chuid dánta féin le chéile in aon leabhar amháin, ní rud é sin a tharla i saol liteartha na Gaeilge, dar liom, roimh an naoú haois déag. Nó ba in í an téis a bhí agam go dtí gur léigh mé an méid seo ag Katharine Simms:


We have references to since lost poem-books of single poets, the tenth-century Flann mac Lonáin, and the thirteenth-century Muireadhach Albanach, but the extant manuscript collections based on authorship emanate from schools of hereditary poets.


Tá an tagairt do ‘dhuanaire’ Fhlainn mhic Lonáin tugtha cheana agam thíos faoin teideal, Litreacha. Is i lámhscríbhinn de chuid na cúigiú aoise déag atá tagairt eile (Leabharlan na Breataine, Additional Ms. 19,995):


Is amlaid fuaras so .i. ó Dubthach mac Fergail ar duanaire Muiredaig albanaig.


Ní dóigh liom go mbréagnaíonn an dá thagairt an téis: níor nós é – nó níor nós coitianta é – bailiúcháin dánta le haon fhile amháin a chur le chéile. B’fhéidir go bhfuil cuid den mhíniú air sin le fáil sa dara cuid d’abairt Katharine Simms. Sa mhéid is go gcuirtí bailiúcháin le chéile is iad na teaghlaigh agus na scoileanna a dhéanadh - bailiúchán de dhánta mhuintir Uiginn an sampla a thugann sí. Luíonn sé le réasún go mbeadh siad sin ar son comhbhráithreachas nó ‘coláistíocht’ na muintire seachas aon duine faoi leith dá gcuid a chur chun tosaigh.


Is é sin an easpa indibhidiúlachta a shonraítear ar an litríocht, an easpa chuntas pearsanta, mar shampla – bíodh is go bhfuil eisceachtaí ann – baineann sé le cultúr tairgthe na litríochta, an comhthéacs sóisialta as ar eascair an fhilíocht, as na scoileanna ar mó acu a dtábhacht chorporáideach féin ná gaisce faoi leith aon duine dá gcuid ball.


Ar an gcaoi chéanna ní bhaineann na duanairí do na taoisigh le hábhar anseo ach an oiread. Móradh agus mórainm an taoisigh féin agus a mhuintire a bhí i gceist leo sin.